Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) αποτελεί μια συχνή νευροαναπτυξιακή διαταραχή της παιδικής ηλικίας με πολυπαραγοντική αιτιολογία.
Χαρακτηρίζεται από επιμονή απροσεξία ,υπερκινητικότητα παρορμητικότητα με επιπτώσεις στην καθημερινή λειτουργικότητα.
Επηρεάζει τη συγκέντρωση ,την παρορμητικότητα και τη συμπεριφορά των παιδιών.
Τα τελευταία χρονιά, αυξανόμενο ερευνητικό ενδιαφέρον εστιάζει στον ρόλο της διατροφής τόσο στην εκδήλωση οσο και στη διαχείριση των συμπτωμάτων.
Αν και η γενετική προδιάθεση αποτελεί βασικό αιτιολογικό παράγοντα εμφάνισης ΔΕΠΥ, περιβαλλοντικοί παράγοντες όπως της διατροφής ,φαίνεται να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην έκφραση και τη βαρύτητα των συμπτωμάτων. Ως τροποποιήσιμος παράγοντας η διατροφή ,έχει αναδειχθεί ως πιθανός ρυθμιστής της συμπτωματολογίας.
Καθώς η ΔΕΠΥ σχετίζεται με τη δυσλειτουργία των νευροδιαβιβαστών ,κυρίως της ντοπαμινής και της νοραδρεναλίνης ,υπάρχουν διατροφικά στοιχεία που επηρεάζουν αυτούς ακριβώς τους μηχανισμούς.
Αυτοί είναι:Ω3 πολυακορεστα λιπαρά οξέα, σίδηρος ,ψευδάργυρος και μαγνήσιο ισορροπημένη πρόσληψη αυτόν τον θρεπτικών συστατικών είναι κρίσιμη για τη σωστή λειτουργεία του εγκέφαλου.
Ένα υγιεινό διατροφικό πρότυπο ,όπως η μεσογειακή διατροφή η οποία χαρακτηρίζεται από υψηλή κατανάλωση φρούτων, λαχανικών, οσπρίων, δημητριακών ολικής άλεσης και ελαιόλαδου, έχει συσχετιστεί με μειωμένη πιθανότητα εμφάνισης της διαταραχής .Αντίθετα, διατροφικά πρότυπα πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά, απλά σάκχαρα και επεξεργασμένα τρόφιμα, συνδέονται με αυξημένη συχνότητα και σοβαρότητα των συμπτωμάτων, επιδείνωση της συμπεριφοράς και της συγκέντρωσης.
ΟΙ διατροφικές ανάγκες και οι επιδράσεις της διατροφής, διαφοροποιούνται ανά ηλικιακό στάδιο ανάπτυξης.
-Προσχολική ηλικία. Επαρκής πρόσληψη θρεπτικών συστατικών με μειωμένα σάκχαρα ,υποστηρίζει τη θεμελιώδη ανάπτυξη του εγκέφαλου.
-Σχολική ηλικία. Σταθερότητα γευμάτων και κατανάλωση πρωινού συνδέονται με βελτιωμένη γνωστική απόδοση.
-Εφηβεία. Αυξημένη κατανάλωση πρόχειρου φαγητού και πιθανή απορρύθμιση των διατροφικών συνήθειών (επεξεργασμένα τρόφιμα),ενδέχεται να επιδεινώ σουν τη συμπτωματολογία και να επηρεάσουν την διατήρηση της ισορροπίας στη συμπεριφορά και τη διάθεση.
Η υιοθέτηση ενός ισορροπημένου και διατροφικού προτύπου ,φαίνεται να συμβάλλει καθοριστικά στη βελτίωση της συμπεριφοράς και της γνωστικής λειτουργίας σε παιδιά με ΔΕΠΥ.
Η αιτιώδης σχέση μεταξύ διατροφής και ΔΕΠΥ δεν έχει πλήρως τεκμηριωθεί. Αν και οι περισσότερες μελέτες είναι παρατηρητικές, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα εξαγωγής ασφαλών συμπερασμάτων, ωστόσο σύγκλιση των δεδομένων υποστηρίζει ότι η διατροφή αποτελεί σημαντικό τροποποιητικό παράγοντα.
Παρότι δεν αποτελεί αυτόνομη θεραπευτική παρέμβαση, η διατροφή μπορεί να ενταχθεί σε ένα πολυπαραγοντικο θεραπευτικό πλαίσιο, ενισχύοντας την συνολική αντιμετώπιση της διαταραχής.
Βιβλιογραφία
- Biederman, J., & Faraone, S. V. (2005).
Attention-deficit hyperactivity disorder. The Lancet, 366(9481), 237–248. - Faraone, S. V., et al. (2015).
Attention-deficit/hyperactivity disorder. Nature Reviews Disease Primers, 1, 15020. - Del-Ponte, B., et al. (2019).
Dietary patterns and attention deficit/hyperactivity disorder (ADHD): A systematic review and meta-analysis. Journal of Affective Disorders, 252, 160–173. - Ríos-Hernández, A., et al. (2017).
The Mediterranean diet and ADHD in children and adolescents. Pediatrics, 139(2), e20162027. - Stevens, L. J., et al. (2011).
Dietary sensitivities and ADHD symptoms: Thirty-five years of research. Clinical Pediatrics, 50(4), 279–293. - Bloch, M. H., & Qawasmi, A. (2011).
Omega-3 fatty acid supplementation for the treatment of children with ADHD. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 50(10), 991–1000. - Arnold, L. E., et al. (2005).
Zinc for the treatment of ADHD: A systematic review. Journal of Child and Adolescent Psychopharmacology, 15(4), 619–627. - Konofal, E., et al. (2008).
Iron deficiency in children with ADHD. Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine, 162(12), 1153–1155. - Nigg, J. T., et al. (2012).
Diet and ADHD: Review of evidence. Current Psychiatry Reports, 14(5), 407–414. - Howard, A. L., et al. (2011).
Early diet and ADHD symptoms: A prospective study. Journal of Attention Disorders, 15(8), 670–678.
ΝΙΚΟΛΑΡΑΚΗ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ
