Η λειτουργία ενός Κέντρου Ημέρας Παιδιών και Εφήβων με ψυχικές διαταραχές αποτελεί μια σύνθετη παρέμβαση που στοχεύει στην ολοκληρωμένη και πολυεπίπεδη υποστήριξη του παιδιού ή εφήβου και της οικογένειάς του. Στο πλαίσιο αυτό, ο ρόλος του κοινωνικού λειτουργού είναι καθοριστικός, καθώς συνδέει το παιδί, την οικογένεια, τη θεραπευτική ομάδα και την κοινότητα σε ένα ενιαίο δίκτυο φροντίδας και υποστήριξη. Ο κοινωνικός λειτουργός εργάζεται πάντα με κεντρικό σκοπό την βελτίωση της ποιότητας ζωής των εξυπηρετούμενων με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Ολιστική αξιολόγηση και ψυχοκοινωνική υποστήριξη
Ο κοινωνικός λειτουργός συμβάλλει στην αρχική και συνεχιζόμενη ψυχοκοινωνική αξιολόγηση του παιδιού ή του εφήβου, λαμβάνοντας υπόψη το οικογενειακό περιβάλλον, το σχολικό πλαίσιο, τις κοινωνικές σχέσεις και τις συνθήκες διαβίωσης.
Η παρέμβαση δεν περιορίζεται στο άτομο, αλλά επεκτείνεται στο σύστημα στο οποίο ανήκει. Στόχος είναι η κατανόηση των παραγόντων που επηρεάζουν τη συναισθηματική και κοινωνική λειτουργικότητα και η διαμόρφωση εξατομικευμένου πλάνου υποστήριξης.
Υποστήριξη και ενδυνάμωση της οικογένειας
Η οικογένεια αποτελεί βασικό πυλώνα στη θεραπευτική διαδικασία. Ο κοινωνικός λειτουργός:
- Παρέχει συμβουλευτική και ψυχοκοινωνική στήριξη στους γονείς και κηδεμόνες
- Ενισχύει τις γονεϊκές δεξιότητες
- Διευκολύνει την κατανόηση της διάγνωσης και των αναγκών του παιδιού
- Υποστηρίζει τη διαχείριση κρίσεων
Η ενδυνάμωση της οικογένειας συμβάλλει στη σταθερότητα και στη συνέπεια της θεραπευτικής πορείας.
Διασύνδεση με σχολείο και κοινότητα
Ένας από τους σημαντικότερους ρόλους του κοινωνικού λειτουργού είναι η διαμεσολάβηση και η συνεργασία με εξωτερικούς φορείς, όπως:
- Σχολικές μονάδες
- Υπηρεσίες ψυχικής υγείας
- Κοινωνικές υπηρεσίες
- Φορείς πρόνοιας και υποστήριξης
Η διασύνδεση αυτή διασφαλίζει τη συνέχεια της φροντίδας, την πρόληψη της κοινωνικής απομόνωσης και την ομαλή ένταξη του παιδιού στο σχολικό και κοινωνικό περιβάλλον.
Συμμετοχή σε διεπιστημονική ομάδα
Το Κέντρο Ημέρας λειτουργεί μέσα από διεπιστημονική συνεργασία (ψυχολόγος, νοσηλευτή, παιδοψυχίατρο, λογοθεραπευτή, εργοθεραπευτή κτλ). Ο κοινωνικός λειτουργός:
- Συμμετέχει στον σχεδιασμό και στην αξιολόγηση των θεραπευτικών στόχων
- Μεταφέρει σημαντικές πληροφορίες από το οικογενειακό και κοινωνικό πλαίσιο
- Συμβάλλει στη διαμόρφωση κοινής στρατηγικής παρέμβασης
Η συνεργασία αυτή ενισχύει την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα της φροντίδας.
Προάσπιση δικαιωμάτων και κοινωνική ένταξη
Ο κοινωνικός λειτουργός λειτουργεί ως υπερασπιστής των δικαιωμάτων του παιδιού και του εφήβου. Με σεβασμό στη μοναδικότητα και την αξιοπρέπεια κάθε ωφελούμενου:
- Υποστηρίζει την ισότιμη πρόσβαση σε υπηρεσίες
- Αντιμετωπίζει φαινόμενα στιγματισμού
- Ενισχύει την κοινωνική συμμετοχή και ένταξη
Η προαγωγή της κοινωνικής δικαιοσύνης αποτελεί βασική αρχή της κοινωνικής εργασίας.
Ο ρόλος της πρόληψης
Πέρα από τη θεραπευτική διάσταση, ο κοινωνικός λειτουργός συμβάλλει και στην πρόληψη μέσω:
- Ομάδων κοινωνικών δεξιοτήτων
- Παρεμβάσεων ενίσχυσης αυτοεκτίμησης
- Δράσεων ευαισθητοποίησης της κοινότητας
Η έγκαιρη παρέμβαση μειώνει τον κίνδυνο επιδείνωσης των δυσκολιών και ενισχύει την ψυχική ανθεκτικότητα.
Ένας ρόλος με επίκεντρο τον άνθρωπο
Ο ρόλος του κοινωνικού λειτουργού σε ένα Κέντρο Ημέρας Παιδιών και Εφήβων με ψυχικές διαταραχές δεν είναι απλώς υποστηρικτικός· είναι συντονιστικός, ενδυναμωτικός και βαθιά ανθρωποκεντρικός.
Με επιστημονική επάρκεια, συνεργατικό πνεύμα και σεβασμό στην προσωπικότητα κάθε παιδιού, συμβάλλει στη δημιουργία ενός ασφαλούς πλαισίου όπου τα παιδιά και οι έφηβοι μπορούν να αναπτύξουν δεξιότητες, να εκφράσουν τα συναισθήματά τους και να ενισχύσουν τη λειτουργικότητά τους στην καθημερινή ζωή.
Η κοινωνική εργασία, μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, αποτελεί γέφυρα:
μεταξύ δυσκολίας και ενδυνάμωσης,
μεταξύ απομόνωσης και συμμετοχής,
μεταξύ ευαλωτότητας και ελπίδας.
μεταξύ δυσκολίας και ενδυνάμωσης,
μεταξύ απομόνωσης και συμμετοχής,
μεταξύ ευαλωτότητας και ελπίδας.
Βιβλιογραφία
Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Harvard University Press.
Corcoran, J., & Walsh, J. (2013). Social work and mental health: Evidence-based policy and practice. Oxford University Press.
Κοσμίδου-Hardy, Χ. (2011). Κοινωνική εργασία: Θεωρία και πρακτική. Εκδόσεις Τόπος.
Υπουργείο Υγείας. (2019). Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ψυχική Υγεία. Αθήνα: Υπουργείο Υγείας.
ΜΥΤΑΚΗ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΣ
