Τα τελευταία χρόνια, ο όρος gentle parenting έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής τόσο στη βιβλιογραφία όσο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Παρά τη μεγάλη απήχησή του, συχνά παρερμηνεύεται ως μια προσέγγιση χωρίς όρια, όπου οι γονείς αποφεύγουν να πουν «όχι» ή να θέσουν κανόνες. Στην πραγματικότητα, η απουσία ορίων δεν αποτελεί χαρακτηριστικό του gentle parenting, αλλά περισσότερο της επιτρεπτικής διαπαιδαγώγησης (permissive parenting).
Αν και δεν αποτελεί ένα ενιαίο θεωρητικό μοντέλο, το gentle parenting αντλεί στοιχεία από τη θεωρία του δεσμού προσκόλλησης (attachment theory), τη συναισθηματική διαπαιδαγώγηση (emotion coaching) και σύγχρονες προσεγγίσεις θετικής διαπαιδαγώγησης. Βασικός του στόχος είναι η δημιουργία μιας ασφαλούς σχέσης γονέα–παιδιού, μέσα στην οποία η ενσυναίσθηση συνυπάρχει με τη συνέπεια και την καθοδήγηση.
Η συχνότερη παρανόηση γύρω από το gentle parenting αφορά ακριβώς τη θέση των ορίων. Η αναγνώριση των συναισθημάτων του παιδιού δεν σημαίνει αποδοχή κάθε συμπεριφοράς. Ένα παιδί μπορεί να είναι θυμωμένο, απογοητευμένο ή λυπημένο και τα συναισθήματά του να γίνονται σεβαστά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι επιτρέπεται να φωνάζει, να χτυπά ή να παραβιάζει τα όρια των άλλων. Η ενσυναίσθηση και η οριοθέτηση δεν είναι αντίθετες έννοιες· λειτουργούν συμπληρωματικά. Άλλωστε, η έρευνα γύρω από τα γονεϊκά στυλ έχει δείξει ότι τα παιδιά ωφελούνται περισσότερο όταν μεγαλώνουν σε περιβάλλοντα που συνδυάζουν συναισθηματική ζεστασιά με σαφή και σταθερά όρια (Baumrind, 1966, 1991).
Ένας ακόμη λόγος για τον οποίο το gentle parenting συχνά παρερμηνεύεται είναι ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η έμφαση δίνεται συνήθως στην κατανόηση των συναισθημάτων και στην αποφυγή τιμωρητικών πρακτικών, ενώ η σημασία των ορίων συχνά μένει στο περιθώριο. Έτσι δημιουργείται η εντύπωση ότι η καλή γονεϊκότητα προϋποθέτει τη διαρκή ικανοποίηση του παιδιού ή την αποφυγή κάθε δυσάρεστου συναισθήματος.
Ωστόσο, η αναγνώριση των συναισθημάτων του παιδιού δεν συνεπάγεται την ικανοποίηση κάθε επιθυμίας του. Η ανάπτυξη προϋποθέτει και την εμπειρία της ματαίωσης. Όταν ένα παιδί μαθαίνει, μέσα σε ένα ασφαλές περιβάλλον, ότι δεν μπορεί να έχει πάντα αυτό που θέλει τη στιγμή που το θέλει, αναπτύσσει σταδιακά υπομονή, αυτορρύθμιση και ψυχική ανθεκτικότητα. Παρόμοιες θέσεις έχουν διατυπωθεί και από τον Γάλλο παιδίατρο Naouri (2008), ο οποίος υπογράμμισε τη σημασία των ορίων και της εξοικείωσης με τη ματαίωση ως μέρος της αναπτυξιακής διαδικασίας.
Παράλληλα, μια παιδοκεντρική προσέγγιση δεν σημαίνει ότι οι ανάγκες των υπόλοιπων μελών της οικογένειας παύουν να έχουν σημασία. Η υγιής οικογενειακή λειτουργία βασίζεται στον αμοιβαίο σεβασμό και στην αναγνώριση των αναγκών όλων των μελών της. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τα όρια δεν αποτελούν ένδειξη απόρριψης ή αυστηρότητας, αλλά έκφραση φροντίδας και υπευθυνότητας.
Το gentle parenting δεν επιδιώκει να προστατεύσει τα παιδιά από κάθε δυσκολία ούτε να καταργήσει τα όρια στο όνομα της ενσυναίσθησης. Αντίθετα, επιδιώκει να συνδυάσει τη συναισθηματική κατανόηση με τη σταθερή καθοδήγηση. Η αγάπη δεν ταυτίζεται με τη διαρκή ικανοποίηση των επιθυμιών του παιδιού, αλλά με τη σταθερή παρουσία ενός ενήλικα που μπορεί να συνδυάζει την κατανόηση με την καθοδήγηση.
Βιβλιογραφία
Baumrind, D. (1966). Effects of authoritative parental control on child behavior. Child Development, 37(4), 887–907. https://doi.org/10.2307/1126611
Baumrind, D. (1991). The influence of parenting style on adolescent competence and substance use. The Journal of Early Adolescence, 11(1), 56–95. https://doi.org/10.1177/0272431691111004
Gottman, J. M., Declaire, J., & Goleman, D. (1997). The heart of parenting: Raising an emotionally intelligent child. Simon & Schuster.
Maccoby, E. E., & Martin, J. A. (1983). Socialization in the context of the family: Parent–child interaction. In P. H. Mussen (Ed.), Handbook of child psychology (4th ed., Vol. 4, pp. 1–101). Wiley.
Naouri, A. (2008). Éduquer ses enfants: L’urgence aujourd’hui. Odile Jacob.
Pezalla, A. E., & Davidson, K. (2024). Trying to remain calm—but I do reach my limit sometimes: An exploration of the meaning of gentle parenting. PLOS ONE, 19(7), e0306127. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0306127
Siegel, D. J., & Bryson, T. P. (2014). No-drama discipline: The whole-brain way to calm the chaos and nurture your child’s developing mind. Bantam Books.
ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: ΚΑΡΤΣΑΚΗ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΥΠΕΥΘΥΝΗ: ΒΕΛΕΝΤΖΑ ΠΑΣΧΑΛΙΝΑ
Πρόγραμμα «Κρήτη 2021-2027»
«Λειτουργία Κέντρου Ημέρας Παιδιών και Εφήβων στην Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου (Ιεράπετρα)»
Κωδικός ΟΠΣ: 6053469
